شما اینجا هستید:خانه » مشاوره » انواع مرگ

انواع مرگ

وقتی سخن از «مرگ» به میان می آید، احتمالاً یاد تشییع جنازه و از کار افتادن قلب و اعضای حیاتی بدن می افتیم. علتش آن است که ما مرگی، غیر از مرگ طبیعی نمی شناسیم. برخی از ما فکر می کنیم، مرگ، دوران از بین رفتن و در زیر خاک پوسیدن است در حالی که امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می فرمایند: «…الناس  نیام إذا ماتوا انتبهوا…» (۱) (مردم خوابند وقتی که بمیرند بیدار می شوند.)
بمیرید پیش از آنکه بمیرید!
غیر از مرگی که ما تجربه می کنیم، یعنی جدا شدن روح از جسم مان، موجودات دیگر، حتی ملائکه نیز، مرگ را تجربه می کنند؛ حتی حضرت عزرائیل (ع).«کُل‌ُّ نَفس‌ٍ ذائِقَه‌ُ الْمُوت‌ِ ثُم‌َّ أِلَیْنَا تُرجعُون‌َ» (۲) (هر نفسی‌ چشنده‌ مرگ‌ است‌، آنگاه‌ به‌ سوی‌ ما بازگردانیده‌ خواهدشد.)

مرگ به طور کلی، به مرگ اجباری و مرگ اختیاری تقسیم می شود. مرگ اجباری مرگی است همه گیر و مرگ ارادی فقط مخصوص انسانهاست. مقصود از آن این است که فرد از مسائل جسمانی گذر کند و توجه اش فقط و فقط به خداوند متعال باشد. در مقابل این معنا، یعنی مشغول بودن به دنیا، انسان را دچار مرگ در حال زندگی می کند.

این همان معنای «بمیرید، پیش از آنکه بمیرید» است. امام علی (ع) فرمودند: «موتوا قبل أن تموتوا، شوقا إلى الثواب و خوفا من العقاب » (۳) (پیش از آنکه بمیرید، بمیرید؛ آنگونه که به ثواب شوق داشته باشید و از مجازات بهراسید.)

در تفسیری از این سخن امیرمؤمنان (ع)، آمده است: جمله ی امام به این معناست، که انسان باید طوری زندگی کند که انگار هر لحظه، لحظه ی مرگ اوست. در این صورت، باید برای کسب رضایت خداوند بکوشد و از گناه دوری گزیند. (۴)

مرگ های رنگی
مرگ های اختیاری از منظر ائمه (ع) و قرآن به چند دسته تقسیم می شود: (۵)

۱- مرگ دل
اسلام به روح و نفس آدمی توجه شایانی دارد بدین جهت قرآن کسانى راکه داراى روح بى تفاوت و قساوت قلب هستند مردگان دانسته است. خداوند به پیامبرش مى فرماید: «انّک لاتسمع المَوتى» (۶) (تو نمى توانى مرده دلان را شنوا کنى.

چنانچه حضرت على علیه السلام نیز درباره انسانى که شیفته دنیاست مى فرماید: «و اماتت الدّنیا قَلبه» (۷) (دنیا دل او را میرانده است)

امام علی (ع) فرمودند: «کسانى که فساد و منکرات را مشاهده مى کنند و هیچ گونه عکس  العملى از خود نشان نمى دهند و نه تنها با دست و بیان جلوگیرى نمى کنند بلکه قلبشان هم از گناه ناراحت نیست، اینان مردگانى هستند در میان زنده ها. اگر در قبرستان مردگان به حال افقى هستند، این بى تفاوت ها مردگان عمودى و زنده نما هستند» (۸)

۲- مرگ سرخ
مرگ سرخ بنا بر روایات در دو معنی آمده است:
الف) مرگ سرخ به معنای مرگ خونین. واژه شناسان حدیث، بر این اعتقادند که «الموت الاحمر» (مرگ سرخ) به معنای مرگ خونین است. (۹)

امیر المؤمنین (ع) فرمودند: «پیشاپیش قائم مرگ‏ سرخ‏ و مرگ سفید و ملخى فصلى و ملخى غیر فصلى که همچون خون سرخ رنگ است خواهد بود اما مرگ‏ سرخ‏ بوسیله شمشیر است…» (۱۰)

ب) مرگ در اثر از بین رفتن اثرات دین و یا فقر دینی.
امام صادق (ع) فرمودند: فقر مرگ سرخ است، راوى گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم: مقصود نداشتن دینار و درهم است؟ فرمودند: «نه، بلکه فقر و نداشتن دین است.» (۱۱)

۳٫ مرگ سفید
این نوع مرگ، که شیوع آن در آخرالزمان در روایات پیش بینی شده است، «الموت الابیض» خوانده می شود و به معنای مرگ ناگهانی است. (۱۲)

از امام علی (ع)، روایت شده است که فرمودند: «پیشاپیش قائم مرگ‏ سرخ‏ و مرگ سفید…» (۱۳)

۴- مرگ بر اثر جنایت
مرگ در اثر جنایت به کشتن خود و کشته شدن به خاطر قتل  دیگری (قصاص)، اختصاص دارد. مرگی که انسان به اختیار خود برمیگزیند و هر دو از گناهان کبیره به حساب می آیند.

۵٫ مرگ سیاه
همچنین در کتابهای حدیثی به «مرگ سیاه» و «مرگ سبز» نیز اشاره شده است. مرگ سیاه در اثر هر نوع خفگی ایجاد می شود. مرگی که بر اساس تفسیر برخی عرفا، گاهی در اثر خفقان ظلم و ستم حکام ایجاد می شود. (۱۴)

یک نکته درباره ی انواع مرگ
پیش از آنکه از بیان ائمه (ع) بهترین نوع مرگ را بیاوریم، خوب است نکته ای را درباره ی انواع مرگها، ذکر کنیم. مرگ، چه در اثر بیماری باشد، چه ناگهانی باشد و چه به صورت طبیعی اتفاق بیفتد، لزوماً به معنی خوب یا بد بودن میت نیست. به حکایت زیر توجه کنید:

امام صادق (ع) فرمودند: «روزى موسى به همراه یکى از بهترین‏ یارانش براى مناجات روانه ی طور شد، و آن مرد در دامنه کوه نشست و موسى به بالاى کوه صعود کرد و به مناجات پرداخت، وقتى موسى به پایین کوه رسید، مشاهده کرد حیوانات وحشى آن مرد را تکه تکه کرده‏اند، بسیار متأسف شد، در همان لحظه به او وحى رسید: “او نزد من مرتکب گناهى شده بود و من خواستم تا (با این مرگ‏ فجیع) گناه او آمرزیده شود و با قلبى پاک و پرونده‏اى عارى از گناه به ملاقات من بشتابد.”» (۱۵)

بهترین مرگ
به طور کلی، اگر انسان پیش از مرگ توبه کند و بمیرد، خوب از دنیا رفته است و اگر در حالی بمیرد که خشم و غضب خداوند، شامل حالش باشد، مرگ بدی دارد. فرقی نمی کند که این مرگ، مرگ ناگهانی باشد یا در اثر بیماری و یا کشته شدن.

از امام سجاد (ع) پرسیدند: بهترین مرگ چیست؟ فرمودند: «هنگامى که از ساختن خانه فارغ شده باشد»، گفتند این مطلب را توضیح دهید، امام‏ (ع) فرمودند: «یعنى هنگامى که از گناهان توبه کند، و بر کارهاى خیر مداومت نماید، و محبوب و بزرگوار بر خداوند وارد شود.» (۱۶)

امّا در میان مرگها، به طور خاص، بهترین مرگ، شهادت در راه خداوند دانسته شده است. امیرالمؤمنین علی (ع) فرمودند: «مرگ با طالب شتابگر است، از مرگ نجات پیدا نمى‏کند چه آن کس که در خانه خود مقیم است و نه آن کس که از مرگ فرار مى‏کند. بهترین‏ نوع مرگ‏ شهادت است قسم به کسى که جان على بن ابى طالب در دست اوست هزار ضربت شمشیر در میدان نبرد نزد من آسانتر است از اینکه در بستر بمیرم.» (۱۷)

رسول گرامی اسلام (ص)، نیز فرمودند: «… آبرومندترین مرگ‏ کشته شدن شهیدان [است]…» (۱۸)

توبه کنیم پیش از آنکه…
در انتهای این مطلب، به سخنی تفکربرانگیز از امیرمؤمنان اشاره می کنیم که می فرمایند: «قصد ما این است که نمیریم تا توبه کنیم، ولی توبه نمی کنیم تا اینکه می میریم.» (۱۹)

پی نوشت:
۱٫ منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئى) ؛ ج ۱۰ ؛ ص۳۹۷؛ با استفاده از نرم افزار جامع الاحادیث ۵/۳، تولید موسسه ی نور
۲٫ سوره ی عنکبوت، آیه ی ۵۷
۳٫ منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة (خوئى)، ج ۴، ص: ۴۰۲؛ با استفاده از نرم افزار جامع الاحادیث ۵/۳، تولید موسسه ی نور
۴٫ همان
۵٫ تقسیم بندی این بخش از مقاله، با استفاده از مقاله ی انواع مرگ، فرآوری: زهرا انصاری نسب به نقل سایت تبیان http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=217635
6. النمل، آیه ۸۰
۷٫ نهج البلاغه، خطبه ۸۵؛ با استفاده از سایت تبیان، همان مقاله
۸٫ همان، خطبه ی ۵۱؛ با استفاده از همان مقاله
۹٫ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن ؛ ج‏۴ ؛ ص۲۶۶؛ با استفاده از نرم افزار جامع الاحادیث ۵/۳، تولید موسسه ی نور
۱۰٫ الغیبة للنعمانی / ترجمه فهرى ؛ متن ؛ ص۳۲۵؛ با استفاده از نرم افزار جامع الاحادیث ۵/۳، تولید موسسه ی نور
۱۱٫ أصول الکافی / ترجمه مصطفوى ؛ ج‏۳ ؛ ص۳۶۶؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۲٫ فرهنگ ابجدى ؛ متن ؛ ص۹؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۳٫ الغیبة للنعمانی / ترجمه فهرى ؛ متن ؛ ص۳۲۵؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۴٫ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن؛ همان.
۱۵٫ جزائرى، نعمت الله بن عبد الله، قصص الأنبیاء ( قصص قرآن – ترجمه قصص الأنبیاء جزائرى) – تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۱ ش. ؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۶٫ مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ایمان و کفر ( ترجمه کتاب الإیمان و الکفر بحار الأنوار جلد ۶۴ / ترجمه عطاردى) – تهران، چاپ: اول، ۱۳۷۸ ش. ؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۷٫ نهج البلاغه. فیض خطبه ۱۲۲٫ ؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۸٫ کراجکى، محمد بن على، گنجینه معارف شیعه إمامیه / ترجمه کتاب کنز الفوائد و التعجب – تهران، چاپ: اول، بى تا. ؛ با استفاده از همان نرم افزار
۱۹٫ شرح ابن ابی الحدید ج ۲۰ ص۳۲۹؛ به نقل از پایگاه شهید آوینی، بان احادیث موضوعی، ذیل واژه ی توبه

درباره نویسنده

تعداد نوشته ها : 148

ارسال یک دیدگاه

© 2012 Powered By irantarhim. تمامی حقوق وب سایت متعلق به ایران ترحیم میباشد و استفاده از مطالب بدون ذکر ایران ترحیم شرعا مجاز نمیباشد.

بازگشت به بالا